20072017Nowości:
   |    Rejestracja

Przegląd analiz. NBP o gospodarce regionu


„Sytuacja gospodarcza w krajach Europy Środkowej i Wschodniej” jest cyklicznym raportem publikowanym przez Narodowy Bank Polski. Materiał ten przedstawia bieżącą i oczekiwaną sytuację ekonomiczną w jedenastu gospodarkach Europy Środkowej i Wschodniej (Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Polska, Rumunia, Słowacja i Słowenia). W bieżącej edycji raportu zostały uwzględnione dane dostępne do 31 marca 2017 r.


2-8549_g

Zewnętrzne uwarunkowania wzrostu gospodarczego w krajach EŚW poprawiają się, po tym jak w 2016 r. dynamika światowego PKB obniżyła się do najniższego poziomu od 2009 r. Poprawa ta wspiera popyt na towary produkowane w krajach EŚW, który spowolnił w ślad za wyhamowaniem obrotów światowego handlu w ubiegłym roku. Wzrost gospodarczy w regionie odbija z obniżonego poziomu, będącego efektem spadku inwestycji, głównie publicznych, do którego doszło w prawie wszystkich analizowanych krajach na skutek przejściowego zmniejszenia się absorpcji funduszy strukturalnych UE.

W tych warunkach głównym motorem wzrostu regionu pozostaje konsumpcja prywatna, dynamizowana przez najszybszy od dekady wzrost siły nabywczej gospodarstw domowych. Jest on wynikiem splotu następujących czynników: wzrostu płac w warunkach niskiego bezrobocia, niewielkiej presji cenowej w otoczeniu gospodarek EŚW, jak również wsparcia ze strony polityki fiskalnej i pieniężnej. Obserwowany od połowy ub.r. wzrost cen energii i żywności wpłynął na wyraźne przyspieszenie inflacji w regionie. Jednak inflacja bazowa jest nadal niska, ogranicza ją bowiem umiarkowana presja popytowa i płacowa za granicą, jak również słabe przełożenie sytuacji na rynkach pracy w krajach EŚW na ceny konsumenckie. Wyższe ceny bieżące wpłynęły na wzrost oczekiwań inflacyjnych, jednak nadal kształtują się one na relatywnie niskich poziomach.

W większości analizowanych krajów oczekiwane jest umiarkowane przyspieszenie wzrostu gospodarczego w latach 2017-2018 w stosunku do 2016 r. Sprzyjać temu powinny m.in. umacniające się ożywienie w gospodarce globalnej i szybsza mobilizacja funduszy strukturalnych UE. Postępująca od kilku lat poprawa równowagi makroekonomicznej w większości gospodarek EŚW będzie nadal ważnym czynnikiem chroniącym je przed wstrząsami w otoczeniu zewnętrznym.

Konsumpcja prywatna pozostanie kluczowym czynnikiem wzrostu. Do przyspieszenia wzrostu przyczyni się także stopniowa odbudowa inwestycji. Inwestycje przedsiębiorstw powinno wspierać postępujące ożywienie w strefie euro i stopniowa poprawa dynamiki handlu światowego, jak również napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych, głównie do sektora motoryzacyjnego. Istotnym czynnikiem ryzyka dla wzrostu inwestycji i eksportu w EŚW są bariery podaży pracy. Malejąca dostępność pracowników, w szczególności wykwalifikowanych, wpływa z jednej strony na wzrost płac, a z drugiej ogranicza wydajność pracy. Ważnym czynnikiem ryzyka dla perspektyw wzrostu w regionie jest także utrzymująca się niepewność dotycząca sytuacji gospodarczo-politycznej w otoczeniu zewnętrznym.

Prognozy na najbliższe lata wskazują na wzrost inflacji w krajach EŚW, jakkolwiek jej poziom powinien pozostać umiarkowany. Oczekiwany stopniowy wzrost inflacji bazowej jest związany z umacniającą się presją popytową i wzrostem płac, a także wyższą inflacją w otoczeniu regionu.

Wzrost globalnego PKB przyspieszył w stosunku do I poł. 2016 r., wspierając eksport dóbr pośrednich z EŚW. Pod koniec 2016 r. koniunktura w gospodarce globalnej zaczęła się poprawiać po okresie spowolnienia, wywołanego m.in. spadkiem cen surowców na rynkach światowych. Globalny PKB wzrósł w 2016 r. najwolniej od 2009 r. Jego dynamikę, odzwierciedlającą niski wzrost potencjalny, ograniczył dodatkowo spadek aktywności w krajach będących eksporterami surowców, dotkniętych silnymi spadkami cen. Pod koniec 2016 r. koniunktura w gospodarce globalnej zaczęła się już jednak poprawiać, czemu sprzyjało odbicie cen ropy naftowej i innych surowców.

Brazylia i Rosja zaczęły wychodzić z recesji, a perspektywy tych gospodarek, podobnie jak innych eksporterów surowców, poprawiły się. W tym czasie wzrost PKB w Chinach pozostawał stabilny, a obroty w sektorze przemysłowym Państwa Środka zwiększyły się sygnalizując poprawę koniunktury w całej Azji. Lepsze dane napływają również z gospodarek rozwiniętych. Wzrost cen ropy naftowej przyczynił się do ponownego wzrostu aktywności w sektorze wydobywczym w USA, której spadek w I poł. ub.r. wyraźnie obniżał dynamikę PKB największej gospodarki świata. Jednocześnie szybszy wzrost popytu globalnego stanowi dodatkowe wsparcie dla koniunktury w strefie euro, która w ub.r. pozostawała relatywnie stabilna dzięki rosnącemu popytowi krajowemu.

Również w handlu światowym widoczne są oznaki poprawy po okresie bardzo słabego wzrostu, co wspiera popyt na dobra pośrednie produkowane w krajach EŚW w ramach globalnych łańcuchów dostaw (Global Value Chains, GVC). W 2016 r. dynamika światowego handlu obniżyła się do najniższego poziomu od wybuchu światowego kryzysu finansowego.

Słaby popyt na dobra finalne eksportowane z Europy Zachodniej do innych regionów świata doprowadził do wyraźnego osłabienia w I poł. ub.r. dynamiki eksportu dóbr pośrednich z krajów EŚW do UE-15. Dodatkowo, niska aktywność w handlu światowym miała niekorzystny wpływ na popyt inwestycyjny w strefie euro, a przez to na sprzedaż produkowanych w EŚW maszyn i urządzeń. Obserwowany od końca ub.r. wzrost obrotów handlowych w najważniejszych gospodarkach znajduje odzwierciedlenie w poprawie perspektyw sektora eksportowego krajów EŚW, co sygnalizują w szczególności korzystne nastroje producentów dóbr pośrednich.

Specjalizacja produktowa i geograficzna eksportu krajów EŚW pozostaje korzystna. Sektor eksportowy w regionie EŚW pozostaje beneficjentem ożywienia w strefie euro. Wzrost PKB w strefie euro jest nadal oparty na konsumpcji indywidualnej, wspieranej przez poprawę na rynku pracy. Przekłada się to pozytywnie na eksport towarów konsumpcyjnych z krajów EŚW. Wzrost eksportu do strefy euro wspiera również sprzedaż samochodów, choć w mniejszym stopniu niż 2015 r. Dynamika sprzedaży pojazdów osobowych w strefie euro osłabła bowiem w II poł. 2016 r. w porównaniu do 2015 r. Na wolniejszy wzrost eksportu pojazdów z EŚW wpłynęły także przejściowe przestoje w produkcji, związane m.in. z wymianą parku maszynowego w Czechach i na Węgrzech.

Od końca ub.r. wzrost eksportu krajów EŚW wspiera odbudowa sprzedaży na rynki wschodnie. Wyraźnie wzrósł eksport na Ukrainę i wyhamował spadek eksportu do Rosji. Wartość eksportu na rynki Europy Wschodniej w 2016 r. wciąż jednak była o ok. 1/3 niższa niż w 2013 r., tj. przed wybuchem wojny na Ukrainie i recesją w Rosji. Pod koniec ub.r. produkcję sektora motoryzacyjnego w EŚW wsparł natomiast wzrost popytu z Chin i Japonii.

Mimo spadku dynamiki eksportu, w 2016 r. krajom EŚW udało się zwiększyć udział w światowym handlu. Po pierwsze, specjalizacja eksporterów z EŚW w produkcji towarów konsumpcyjnych i samochodów miała ogólnie korzystny wpływ na dynamikę eksportu, biorąc pod uwagę strukturę wzrostu światowego PKB, opartego głównie na rosnących wydatkach gospodarstw domowych. Po drugie, wzrost udziału EŚW w handlu światowym wynikał w dużej mierze ze słabej aktywności handlowej w innych regionach. Spadek cen surowców i spowolnienie wzrostu w Chinach miały bowiem większy wpływ na handel w Azji i Afryce, podczas gdy region EŚW korzystał z ożywienia popytu w Europie Zachodniej.

Import strefy euro rósł szybciej niż światowy import. Wzrost udziału EŚW w handlu światowym nastąpił, mimo pogorszenia się konkurencyjności cenowo-kosztowej w niektórych krajach regionu. Dynamika PKB obniżyła się w 2016 r., jakkolwiek w IV kw. ub.r. nastąpiło już wyhamowanie jej spadkowego trendu. Spowolnienie wzrostu PKB w stosunku do 2015 r. miało miejsce w krajach Grupy Wyszehradzkiej, w Bułgarii i na Łotwie. We wszystkich tych krajach za obniżeniem się tempa wzrostu gospodarczego stało zmniejszenie się absorpcji funduszy z UE. Najszybciej rosnącą gospodarską nie tylko w EŚW, ale i całej Europie była Rumunia, gdzie dynamikę PKB podwyższyły stymulacja fiskalna oraz kończące się inwestycje ze starej perspektywy finansowej UE. Przyspieszenie wzrostu miało miejsce także w Słowenii i Chorwacji, które notują przejściowo podwyższone tempo wzrostu po podwójnej recesji.

źródło: NBP

Napisane przez:


 

Podziel się z innymi

Powiązane artykuły

Dodaj komentarz

Dodaj komentarz

 

304220