23092017Nowości:
   |    Rejestracja

Chandra zaobserwował fale wielkości galaktyk


Ogromna fala gorącego gazu przemierza Gromadę w Perseuszu. Jest ona (fala) dwukrotnie większa niż cała Droga Mleczna – rozciąga się na odległość 200 tysięcy lat świetlnych. Wiadomo że powstała miliardy lat temu, gdy mała gromada galaktyk otarła się o Gromadę w Perseuszu i spowodowała turbulencje w dużej ilości gazu wypełniającego przestrzeń.


0006K5UPQH5C867I-C411

– To jedna z najbardziej masywnych gromad w naszym sąsiedztwie – opowiada Stephen Walker z Centrum Lotów Kosmicznych imienia Roberta H. Goddarda. – Emituje ona niezwykle dużą ilość promieniowania rentgenowskiego, dzięki czemu Kosmiczny Teleskop Chandra dostarcza nam zachwycających szczegółów. Zidentyfikowana przez nas fala jest skutkiem przelotu mniejszej gromady, co oznacza, że proces, który prowadzi do powstawania tak niezwykłych zjawisk, wciąż trwa.

Gromady i supergromady galaktyk są największymi we Wszechświecie konstrukcjami związanymi grawitacją. Około 240 milionów lat świetlnych stąd leży rozciągająca się na 11 milionów lat świetlnych Gromada w Perseuszu. Jak w innych gromadach, większość obecnej tam widzialnej materii to gaz o tak wysokiej temperaturze, że promieniuje jedynie w zakresie fal rentgenowskich.

Dane z teleskopu Chandra ujawniły całą gamę różnych struktur w gazie – od ogromnych bąbli nadmuchanych przez czarną dziurą znajdującą się w galaktyce NGC 1275, aż po tajemniczy wklęsły obszar zwany „zatoką”. Ten kształt nie mógł powstać jako fragment bąbla wywianego przez czarną dziurę. Obserwacje radiowe prowadzone za pomocą obserwatorium Very Large Array w Nowym Meksyku pokazują, że „zatoka” nie emituje promieniowania, a w przypadku zjawisk związanych z aktywnością czarnych dziur występuje promieniowanie. W dodatku standardowe modele burzliwego gazu zazwyczaj tworzyły struktury wygięte w przeciwną stronę.

Jedna z symulacji wykonanych przez naukowców zajmujących się tymi obserwacjami wydawała się tłumaczyć powstanie zatoki. Gaz w dużej gromadzie podzielił się na dwa obszary, w centralnej części był chłodniejszy, podczas kiedy zewnętrzny rejon ogrzał się. Wtedy niewielka gromada o masie 1000 razy większej niż masa Drogi Mlecznej, otarła się o nią mijając centrum o około 650 tysięcy lat świetlnych. Przelot gromady spowodował grawitacyjne zaburzenia, które doprowadziły do powstania spirali zimnego gazu. Po 2,5 miliardach lat, gdy oddaliła się ona o 500 tysięcy lat świetlnych od środka skupiska galaktyk, utworzyły się rozległe fale, które przemierzają obrzeża gromady przez kolejne kilkaset milionów lat, aż się rozproszą.

Zaobserwowane fale są rodzajem fal Kelvina-Helmholtza, które pojawiają się, gdy występuje różnica prędkości między powierzchniami dwóch sąsiadujących substancji. Przykłady tego zjawiska można znaleźć np. w oceanach, czy podczas formowania się chmur w atmosferach planet Układu Słonecznego.

Napisane przez:


 

Podziel się z innymi

Powiązane artykuły

Dodaj komentarz

Dodaj komentarz

 

304423